Việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể làm tăng 30% nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt
Thực phẩm siêu chế biến (TPSCB) hiện cung cấp gần 60% lượng calo mà người lớn ở Hoa Kỳ tiêu thụ và khoảng 70% lượng calo mà trẻ em tiêu thụ. Những thực phẩm được sản xuất công nghiệp này bao gồm nước ngọt, ngũ cốc đóng gói, đồ ăn nhẹ và thịt chế biến sẵn. Chúng thường được làm bằng chất béo tinh chế, dầu, đường, tinh bột, muối và các chất phụ gia khác được thiết kế để cải thiện hương vị, kết cấu và thời hạn sử dụng, nhưng thường đi kèm với giá trị dinh dưỡng thấp hơn.
Ngày càng nhiều nghiên cứu đã kết nối việc tiêu thụ TPSCB nhiều hơn với nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Các nhà khoa học đã đề xuất một số cách mà những thực phẩm này có khả năng góp phần gây ung thư, bao gồm sự gián đoạn trong quá trình trao đổi chất, tăng tình trạng viêm và stress oxy hóa cũng như thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột. Tuy nhiên, cho đến nay, có tương đối ít bằng chứng kiểm tra xem liệu lượng TPSCB cao có liên quan cụ thể đến ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới hay không.
Lượng TPSCB cao hơn có liên quan đến ung thư tuyến tiền liệt
Nghiên cứu mới từ Đại học Y khoa Charles E. Schmidt của Đại học Florida Atlantic cho thấy những người đàn ông tiêu thụ nhiều TPSCB hơn có thể tăng nguy cơ phát triển ung thư tuyến tiền liệt. Tại Hoa Kỳ, ung thư tuyến tiền liệt là loại ung thư được chẩn đoán phổ biến nhất ở nam giới và chỉ đứng thứ hai sau ung thư phổi về nguyên nhân gây tử vong do ung thư ở nam giới.
Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học Hoa Kỳ đã phân tích dữ liệu đại diện trên toàn quốc từ 17.024 nam giới Hoa Kỳ từ 18 tuổi trở lên tham gia Khảo sát kiểm tra sức khỏe và dinh dưỡng quốc gia (NHANES) từ năm 2003 đến năm 2023.
Để ước tính mức tiêu thụ TPSCB, các nhà nghiên cứu đã phân tích hai bản ghi chế độ ăn uống trong 24 giờ của mỗi người tham gia và tính toán tỷ lệ calo hằng ngày đến từ thực phẩm siêu chế biến. Các loại thực phẩm được phân loại theo hệ thống NOVA, một hệ thống phân loại đã được kiểm chứng và sử dụng rộng rãi. Sau đó, những người tham gia được chia thành bốn nhóm, từ những người thu được ít hơn khoảng 20% lượng calo từ TPSCB đến những người thu được hơn 44%.
Nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt tăng khoảng 30%
So với nam giới thuộc nhóm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến (TPSCB) ở mức thấp nhất, những người thuộc ba nhóm tiêu thụ ở mức cao hơn có nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt cao hơn 29%. Riêng nam giới thuộc hai nhóm tiêu thụ ở mức cao nhất có nguy cơ cao hơn 30%.
Mối liên hệ này vẫn có ý nghĩa thống kê sau khi các nhà nghiên cứu đã hiệu chỉnh các yếu tố như độ tuổi, chủng tộc và sắc tộc, thói quen hút thuốc và tình trạng nghèo đói. Sau khi hiệu chỉnh các yếu tố này, mức tăng nguy cơ dao động từ 24% đến 31%.
Nam giới thuộc nhóm tiêu thụ ở mức cao nhất cho thấy nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt có thể tăng 34%. Tuy nhiên, kết quả này không đạt ý nghĩa thống kê; các nhà nghiên cứu cho rằng điều này có thể là do số lượng ca mắc ung thư tuyến tiền liệt trong nhóm đó còn ít.
Tiến sĩ Charles H. Hennekens, Giáo sư Y khoa và Y học Dự phòng tại Khoa Nội và Khoa Sức khỏe Dân số thuộc Trường Y khoa FAU, cho biết: "Trong số nam giới trưởng thành thuộc nhóm dân số đại diện cho toàn nước Mỹ này, những người tiêu thụ lượng TPSCB cao hơn có nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt sau này cao hơn đáng kể. Những phát hiện này bổ sung vào các bằng chứng mới cho thấy TPSCB gây ra những tác động tiêu cực lớn đối với sức khỏe, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải thực hiện các nghiên cứu quan sát quy mô lớn và các thử nghiệm ngẫu nhiên để kiểm chứng giả thuyết này một cách thấu đáo."
Những lo ngại ngày càng tăng về thực phẩm siêu chế biến
Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến (TPSCB) với nguy cơ cao mắc các bệnh thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa, gia tăng các dấu hiệu viêm, bệnh tim mạch (đặc biệt là nhồi máu cơ tim và đột quỵ) cũng như nguy cơ tử vong sớm.
Các tác giả coi những phát hiện mới này là một bằng chứng nữa trong cuộc tranh luận rộng lớn hơn về y tế công cộng, trong đó họ lập luận rằng các ưu tiên của ngành công nghiệp thực phẩm có thể mâu thuẫn với nhu cầu của người dân Hoa Kỳ. Họ so sánh tình trạng này với thuốc lá, lưu ý rằng bằng chứng về tác hại của thuốc lá đã bắt đầu xuất hiện từ giữa thế kỷ trước, nhưng phải mất nhiều thập kỷ sau đó, khi các bằng chứng trở nên thuyết phục và các quan chức y tế có tầm nhìn xa hành động, thì các chính sách nhằm giảm tỷ lệ hút thuốc mới được ban hành. Các nhà nghiên cứu tin rằng thực phẩm siêu chế biến có thể sẽ đi theo một lộ trình tương tự.
Timothy De Ver Dye, Tiến sĩ, Giáo sư kiêm Trưởng Khoa Sức khỏe Dân số tại FAU, cho biết: "Việc giảm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến là một thách thức phức tạp về y tế công cộng, đặc biệt là khi xét đến mức độ phổ biến và khả năng tiếp cận dễ dàng của các sản phẩm này. Các chuyên gia y tế cần nhận thức được rằng nhiều bệnh nhân gặp rào cản trong việc tiếp cận và chi trả cho các lựa chọn thực phẩm lành mạnh hơn. Việc giải quyết những thách thức này đòi hỏi những nỗ lực vượt ra ngoài phạm vi lựa chọn cá nhân, nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận tốt hơn với các loại thực phẩm bổ dưỡng và ít qua chế biến."
Gánh nặng ung thư lớn tại Hoa Kỳ và trên toàn thế giới
Ung thư tuyến tiền liệt vẫn là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng tại Hoa Kỳ cũng như trên toàn cầu. Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ ước tính rằng vào năm 2026, sẽ có hơn 333.000 nam giới tại Hoa Kỳ được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tiền liệt và hơn 36.000 người sẽ tử vong vì căn bệnh này.
Trên toàn thế giới, gần 1,5 triệu nam giới đã được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tiền liệt vào năm 2022, theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế. Gần 400.000 nam giới đã tử vong vì căn bệnh này trong năm đó.
Hennekens cho biết: "Tất cả các chuyên gia y tế nên khuyến khích bệnh nhân áp dụng lối sống lành mạnh và các liệu pháp dựa trên bằng chứng khoa học, đồng thời hỗ trợ họ giảm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến. Bệnh nhân và các chuyên gia y tế nên xem xét phát hiện này như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm thúc đẩy các lựa chọn chế độ ăn uống lành mạnh hơn."
Theo Science Daily